Nowe prawo holdingowe w KSH 2.0 – kiedy Twoja grupa spółek stanie się „grupą” z mocy prawa?

Po głośnej reformie z 2022 r. (obowiązkowe business judgment rule, prawo grup spółek w modelu opt‑in) nadchodzi kolejna duża zmiana Kodeksu spółek handlowych: przemeblowanie regulacji dotyczących grup spółek (prawa holdingowego). 3 grudnia 2025 r. Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego przyjęła nowy projekt ustawy o zmianie Kodeksu spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw.

Projekt zakłada:

• uchylenie obecnych przepisów o grupach spółek (dział IV KSH, wprowadzony w 2022 r.),
• wprowadzenie nowej, ramowej regulacji, opartej na zupełnie innym pomyśle: grupa spółek powstaje z mocy prawa, a nie na podstawie uchwał i zgłoszenia do KRS.

To rewolucyjna zmiana dla zarządów i rad nadzorczych – także tych, które dotychczas świadomie unikały formalnego „wchodzenia” w reżim grupy spółek.

Od modelu opt‑in do opt‑out: to rzeczywistość zadecyduje, czy jesteście grupą

Dotychczas to spółka dominująca i zależna decydowały, czy chcą działać jako „grupa spółek” w rozumieniu KSH:

1. Uchwała o uczestnictwie w grupie,
2. Ujawnienie w KRS,
3. Dopiero wtedy – pełen pakiet uprawnień i obowiązków (wiążące polecenia, ochrona członków organów, szczególny reżim odpowiedzialności, prawa mniejszościowych wspólników itd.).

W praktyce prawie nikt z tego nie korzystał. Liczba formalnie ujawnionych grup spółek jest marginalna. Zarzuty: nadmierny formalizm, niejasne korzyści, potencjalne ryzyka odpowiedzialności.

Projekt 2026 r. odwraca logikę systemu:

• Grupa spółek powstaje „z mocy prawa”, jeżeli w relacji dominujący–zależna spełnione są ustawowe przesłanki.
• Kluczowe będą faktyczne relacje biznesowe i zarządcze, a nie to, czy ktoś podjął uchwałę lub zgłosił grupę do rejestru.
• Spółka zależna będzie mogła co najwyżej „wypisać się” (opt‑out) poprzez odpowiednią zmianę umowy spółki, podjętą kwalifikowaną większością.

Wniosek dla praktyki: sam brak decyzji korporacyjnych nie ochroni już przed wejściem w reżim prawa holdingowego.

Kiedy struktura stanie się „grupą spółek” według nowego KSH?

Projekt przewiduje nową, jakościową definicję grupy spółek. Nie wystarczy już sama większościowa kontrola kapitałowa. Aby powstała „grupa spółek” w rozumieniu KSH, potrzebne będzie kumulatywne spełnienie trzech warunków:

Wspólna, długoterminowa strategia

Spółka dominująca (lub inny podmiot dominujący) i spółka zależna prowadzą działalność w oparciu o wspólną, długoterminową strategię. Nie musi być ona zawsze formalnie uchwalona – znaczenie będzie miał rzeczywisty sposób prowadzenia biznesu.

Instrumenty zintegrowanego zarządzania

Podmioty są objęte instrumentami zintegrowanego zarządzania, np.:

• jednolite standardy kontroli i raportowania,
• wspólne systemy audytu wewnętrznego,
• ogólnogrupowe polityki compliance, HR, finansowe.

Trwała współpraca gospodarcza

Sama kontrola udziałów/akcji nie wystarczy. Potrzebne są realne, operacyjne powiązania:

• wspólne projekty,
• przepływy towarów/usług w ramach łańcucha dostaw,
• istotne funkcje pełnione przez spółkę zależną na rzecz grupy (np. shared services, R&D, logistyka).

Holding „książkowy” (spółka matka, kilka zależnych, wspólne systemy, centralne zarządzanie) wejdzie automatycznie w nowy reżim – nawet jeśli nigdy nie podjął uchwały o grupie spółek.

Dlaczego to ważne dla zarządów i rad nadzorczych?

Nowe prawo holdingowe nie jest tylko „etykietą”. Pociąga za sobą konkretne skutki korporacyjne i odpowiedzialnościowe:

Interes grupy spółek
Organy spółki zależnej będą mogły działać w interesie grupy, a nie wyłącznie w interesie samej spółki – ale tylko pod warunkiem spełnienia określonych zabezpieczeń (m.in. brak zagrożenia niewypłacalnością, brak trwałego uszczuplenia praw wspólników mniejszościowych).

Bezpieczniejsze wiążące polecenia (w nowej formule)
Uregulowanie wydawania poleceń w grupie ma na celu zdejmowanie części ryzyk z zarządów spółek zależnych, o ile działają w zgodzie z prawem i w granicach interesu grupy. Jednocześnie projekt przewiduje mechanizmy ochronne dla:

• wspólników mniejszościowych (np. roszczenia odszkodowawcze),
• wierzycieli spółek zależnych.

Nowa perspektywa odpowiedzialności
Skoro o tym, czy spółki tworzą grupę, ma decydować rzeczywistość gospodarcza, to:

• zarządy nie będą już mogły chować się za „brakiem formalnej grupy spółek”,
• organy spółki dominującej mogą być bardziej wprost rozliczane z wpływu na decyzje spółek zależnych,
• pojawi się dodatkowy punkt odniesienia przy ocenie odpowiedzialności cywilnoprawnej i karnej menedżerów.

Co warto zrobić już teraz – praktyczne kroki dla biznesu

Choć projekt jest na etapie prac legislacyjnych, dla wielu grup kapitałowych to czas na odpowiednią weryfikację i planowanie działania. Co rekomendujemy?

Mapowanie grupy

• Zidentyfikuj spółki, w których istnieje połączenie: kontrola + faktyczna integracja zarządzania + wspólna strategia + realna współpraca.
• Zweryfikuj, czy w świetle projektowanych przepisów już dziś wyglądacie jak „grupa spółek z mocy prawa”.

Przegląd dokumentów wewnętrznych

• Umowy spółek/statuty (czy przewidują możliwość opt‑out?),
• regulaminy zarządu i rady nadzorczej,
• polityki grupowe (compliance, finansowe, raportowanie, delegacja kompetencji) 

Ustalenie docelowego modelu

• Czy strategią jest formalizacja grupy i korzystanie z nowego reżimu (np. dla większej przewidywalności relacji w grupie)?
• Czy raczej maksymalne ograniczenie podlegania pod nową regulację (opcja opt‑out w wybranych spółkach)?

Szkolenie organów

• Zarządy i rady nadzorcze powinny rozumieć, jak nowe przepisy wpływają na ich obowiązek lojalności, business judgment rule i odpowiedzialność.

Jak możemy pomóc

W naszej praktyce prawa spółek i transakcji M&A:

• analizujemy struktury grup pod kątem wejścia w nowy reżim grup spółek,
• projektujemy zmiany umów spółek (w tym rozwiązania opt‑out),
• przygotowujemy wewnątrzgrupowe polityki i modele wydawania poleceń,
• prowadzimy szkolenia dla zarządów i rad nadzorczych z praktycznych skutków nowelizacji.

Jeżeli chcesz sprawdzić, czy Twoja organizacja zostanie objęta nowym prawem holdingowym i jakie są tego konsekwencje – warto tę analizę wykonać zanim zmiany wejdą w życie.