Prawo do naprawy. Nowe obowiązki i nowe ryzyko procesowe

Od 31 lipca 2026 r. producenci i sprzedawcy odpowiadają za naprawę wybranych kategorii towarów – również po zakończeniu okresu odpowiedzialności za zgodność towaru z umową. Poniżej wyjaśniamy, na czym polega zmiana, gdzie powstaje ryzyko sporu i jak się do niego przygotować.

Podstawa prawna i kalendarz

Regulację wprowadza dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1799 z 13 czerwca 2024 r. w sprawie wspólnych zasad promujących naprawę towarów. Dyrektywa weszła w życie 30 lipca 2024 r., a państwa członkowskie, w tym Polska muszą ją wdrożyć do 31 lipca 2026 r. – od tego dnia przepisy krajowe mają być stosowane.

Zakres przedmiotowy – czego dotyczy obowiązek

Prawo do naprawy nie obejmuje wszystkich towarów, lecz kategorie wskazane w załączniku II do dyrektywy:

Przykłady

Sprzęt AGD:

• pralki i pralko-suszarki,
• zmywarki,
• suszarki bębnowe,
• urządzenia chłodnicze,
• odkurzacze.

Elektronika:

• telefony komórkowe,
• telefony bezprzewodowe,
• komputery typu slate,
• wyświetlacze elektroniczne,
• serwery i produkty do przechowywania danych.

Pozostałe:

• sprzęt spawalniczy,
• towary zawierające baterie do lekkich środków transportu.

Katalog jest otwarty i rozszerzany aktami delegowanymi – dyrektywa delegowana Komisji (UE) 2026/74 objęła nim miejscowe ogrzewacze pomieszczeń.

Okresy obowiązywania są zróżnicowane: dla pralek sięgają 10 lat od wprowadzenia do obrotu ostatniego egzemplarza modelu, dla telefonów i komputerów typu slate – 7 lat, dla wyświetlaczy – od 7 do 10 lat.

Cztery zmiany o największym znaczeniu praktycznym

Obowiązek naprawy (art. 5 ust. 1): Producent – a gdy ma siedzibę poza UE, importer – ma obowiązek naprawy towaru, o ile jest ona technicznie możliwa. Obowiązek działa niezależnie od tego, czy upłynął okres odpowiedzialności sprzedawcy, i obejmuje również sytuacje, w których towar był już wcześniej naprawiany.

Rozsądna cena i rozsądny termin: Naprawa jest nieodpłatna albo odpłatna. W tym drugim przypadku cena nie może zniechęcać konsumenta do naprawy – dotyczy to również cen części zamiennych. Przedsiębiorca ma także udostępnić informację o orientacyjnych cenach typowych napraw.

Zakaz różnicowania ze względu na serwis: Odmowa naprawy nie może być uzasadniona tym, że towar był wcześniej naprawiany poza siecią autoryzowaną lub z użyciem części nieoryginalnych.

Wydłużenie odpowiedzialności o 12 miesięcy: Jeżeli doprowadzenie towaru do zgodności z umową nastąpiło przez naprawę, okres odpowiedzialności ulega jednokrotnemu przedłużeniu o dwanaście miesięcy. Przed wyborem środka sprzedawca ma poinformować konsumenta o prawie wyboru między naprawą a wymianą oraz o skutku w postaci przedłużenia.

Dyrektywa wprowadza również europejski formularz informacji o naprawie, przekazywany nieodpłatnie i na trwałym nośniku, oraz europejską platformę internetową napraw, dla której każde państwo wyznacza krajowy punkt kontaktowy.

Gdzie powstaje ryzyko sporu

Klauzule generalne bez definicji. „Rozsądna cena" i „rozsądny termin" są pojęciami nieostrymi – celowo, aby zapewnić elastyczność oceny. W praktyce oznacza to jednak, że ich treść ukształtuje dopiero orzecznictwo, a w okresie przejściowym każda wycena i każdy termin mogą zostać zakwestionowane.

Przykład: konsument kwestionuje wycenę naprawy smartfona na 900 zł jako zaporową, przedsiębiorca wskazuje na koszt modułu i robocizny. Rozstrzygnięcie zależy od tego, która strona lepiej udokumentuje swoje stanowisko – a ciężar wykazania rozsądności obciąża przedsiębiorcę.

Postępowania przed UOKiK. Systemowe utrudnianie napraw, zaporowe cenniki części czy przewlekłość serwisu mogą zostać zakwalifikowane jako praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów.

Roszczenia masowe. Dyrektywa 2024/1799 zmienia dyrektywę (UE) 2020/1828 o powództwach przedstawicielskich oraz rozporządzenie (UE) 2017/2394 o współpracy organów ochrony konsumentów. Naruszenia mogą być więc dochodzone zarówno w trybie zbiorowym, jak i transgranicznie.

Spory w łańcuchu dostaw. Rozłożenie ciężaru ekonomicznego naprawy między producenta, importera, dystrybutora i sprzedawcę stanie się samodzielnym przedmiotem sporów B2B oraz negocjacji kontraktowych.

Zakres naszego wsparcia

Przed sporem – ograniczenie ekspozycji

• audyt ryzyka procesowego: weryfikacja, które produkty i procesy podlegają obowiązkowi naprawy,
• aktualizacja regulaminów, wzorców umownych i procedur reklamacyjnych,
• opracowanie standardu dokumentowania wyceny i terminu naprawy pod kątem przyszłego postępowania dowodowego,
• warsztaty dla działów, reklamacji i obsługi klienta.

W sporze – reprezentacja

• postępowania sądowe z konsumentami dotyczące odmowy naprawy, ceny i terminu,
• postępowania przed Prezesem UOKiK oraz odwołania do SOKiK,
• spory B2B, w tym roszczenia regresowe w łańcuchu dostaw,
• obrona przed powództwami przedstawicielskimi i roszczeniami masowymi.

Rekomendowany pierwszy krok

Pomagamy w weryfikacji, czy i w jakim zakresie obowiązek naprawy dotyczy Państwa portfela produktowego, oraz ocena, czy obecna dokumentacja serwisowa pozwoliłaby obronić wycenę i termin w postępowaniu sądowym. Zapraszamy do kontaktu z praktyką prawa procesowego AXELO Prawo i Podatki.